‘De bomen en het bos, de patiënt, zijn vraag en het landschap’

Dit adviesproject is onderdeel van het werkprogramma 2012 van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ).

Burgers ondervinden problemen bij het vinden van de juiste zorg en maatschappelijke ondersteuning als hun hulpvraag niet direct helder (diffuus) of meervoudig is. Veel hulpvragen zijn niet alleen medisch van aard maar houden verband met de sociale en fysieke omgeving en met leefstijl. Deze hulpvragen komen vaak als eerste bij de gezondheidszorg terecht, terwijl ze daar niet altijd bij het juiste adres zijn (1. verkeerde bureau). Ook als ze wel bij de juiste hulpverlener zijn maar hun problematiek onvoldoende integraal wordt benaderd, bestaat de kans dat de geboden hulp niet op maat is (2. nauwe blik).

Het gevolg van bovengenoemde problemen is dat zorg wordt gebruikt waar wellicht betere en goedkopere alternatieven beschikbaar zijn, dat burgers langdurig in de zorg rondlopen zonder verbetering van de situatie, en dat in een aantal gevallen risico bestaat op verergering en escalatie. Tegen deze achtergrond heeft de RVZ de volgende centrale probleemstelling geformuleerd:

Wat is de gewenste inrichting van de poortwachterfunctie voor zorg en maatschappelijke ondersteuning bij diffuse zorgvragen en meervoudige problematiek?

De doelstelling van het advies is het versnellen van ontwikkelingen en nieuwe zorgmodellen die de knelpunten helpen oplossen bij diffuse zorgvragen en meervoudige problematiek, hier samengevat als “verkeerde bureau” en “nauwe blik”.

Bij de uitwerking zal de burger met zijn of haar hulpvraag het centrale uitgangspunt zijn. In het advies wil de RVZ tot uitspraken komen over:

1. Hoe is het mogelijk de burger te faciliteren in zijn zoektocht zodat zijn problematiek snel en integraal onderkend wordt en hij zorg, hulp en advies op maat krijgt?
2. Welke herinrichting van de zorg en de maatschappelijke ondersteuning aan de voorkant (de frontlijn) is gewenst? Hierin worden naast de poortwachterfunctie onder meer meegenomen de inloopfunctie, verwijsfunctie, coördinatiefunctie.
3. Wat is er nodig om deze herinrichting te realiseren? Gedacht kan worden aan het wegnemen van perverse prikkels in de financiering en van belemmeringen voor zelfregie, en het scheppen van noodzakelijke randvoorwaarden zoals ICT infrastructuur, navigatie hulpmiddelen, competenties van professionals, ontsluiting van epidemiologische gegevens.
4. Wie heeft welke taken om dit te realiseren? Wie moet de regie nemen?
   Het advies zal worden voorbereid door middel van gerichte achtergrondstudies naar de aard en omvang van de geschetste knelpunten en naar de werking van de gezondheidszorg en maatschappelijke ondersteuning bij diffuse zorgvragen en meervoudige problematiek. Verder zullen werkbezoeken worden afgelegd, experts worden geraadpleegd, en worden expert- en klankbordbijeenkomsten georganiseerd.

Verantwoordelijke Raadsleden zijn: mevrouw drs. Marjanne Sint (1e raadslid) en Mr. Henk Bosma (2e raadslid). De projectleider is dr. Willem Jan Meerding. De projectgroep bestaat verder uit: mw. drs. Anke Rijkschroeff-van der Meer, drs. Bart van de Gevel, mw. dr. Ingrid Doorten, mw. drs. Marianne Huijben, mw. Monique Noteboom (communicatie), mw. Nathalie Buijs (projectsecretaresse), mw. Jet van der Meer (stagiair) vanaf februari 2012 en mw. drs. Lieke Oldenhof (gedetacheerd vanuit iBMG) vanaf januari 2012.

Achtergrondstudies

1. Empirische studie naar de problemen “verkeerde bureau” en “nauwe blik”. Waar zijn de knelpunten het grootst en wie ervaart de urgentie van het pro-bleem: burger/cliënt, sociale netwerk, hulpverlener, werkgever, wijkbewoners?
   Uitvoering: Nivel (eerstelijnszorg), SCP (welzijn, maatschappelijke ondersteuning), NJI (jeugd). Nog niet bevestigd.
2. Inventarisatie en systematische beschrijving van nieuwe zorgarrangementen op het grensvlak van zorg en welzijn.
   Uitvoering: Vilans.
3. Evaluatie van bestaande frontlijn voorzieningen in de gezondheidszorg en maatschappelijke ondersteuning. Uitvoering: intern

Voor verdere informatie kunt u contact opnemen met:
Nathalie Buijs, projectsecretaresse. 070-3407125, nl.buijs@rvz.net
Dr. Willem Jan Meerding, projectleider. 06-50745594, wj.meerding@rvz.net