Uitgebrachte adviezen - voortgang

Gezondheid 2.0

Health 2.0 en de toekomstige zorg

Digitale zorginformatie is volop in beweging. Tijdens een conferentie Health 2.0 onlangs in Boston ging het over de totstandkoming, verwerking en impact van digitale zorginformatie in de Verenigde Staten. Wat kan dat voor u en mij betekenen? Welke kant het met digitale zorginformatie op gaat is nog onbekend.

De ene beweging is die van de information therapy (www.IxCenter.org): dat is de juiste informatie beschikbaar stellen op het juiste moment aan de juiste persoon om een afgewogen keuze te maken. De informatie is evidence based en door professionals opgesteld. Goede informatie op het juiste moment leidt tot betere beslissingen en dus tot lagere kosten.

De tweede beweging is die van Health 2.0: in sociale netwerken stellen consumenten zelf informatie over zorg samen door hun eigen informatie, meestal gebaseerd op eigen ervaring, uit te wisselen, aan te vullen en te verbeteren. Het gaat dan niet alleen om medisch-technische informatie, maar juist ook om alles wat nodig is om een zo gezond mogelijk en leefbaar leven te leiden. En dat gaat verder dan alleen informatie van enkele specialisten.

De Verenigde Staten willen een betere kwaliteit van zorg voor iedereen tegen lagere kosten. Om dit te bereiken verwachten zowel sprekers als deelnemers aan dit congres veel van de mogelijkheden van digitalisering van de zorg. Er werden veel internettools gedemonstreerd met elementen van information therapy en van Health 2.0. Zowel aanbodgerichte informatie als vraaggerichte informatie is nodig voor echt betere zorg. De kracht ontstaat als beide op elkaar aansluiten en elkaar ondersteunen.

Als het gaat om brede implementatie van het gebruik van digitale zorginformatie tools, lopen de Verenigde Staten tegen dezelfde vragen en dilemma’s aan als Nederland. Er is nog veel onduidelijkheid over privacy, over kwaliteit van informatie, over rolverdeling en over verantwoordelijkheid. Naast innovatie was samenwerking een belangrijk thema op het congres. Meer en betere samenwerking leidt tot zorg die ’meaningful’ is. Hiermee wordt bedoeld dat alle stakeholders in de zorg baat hebben bij innovatieve ontwikkelingen. De uitdaging ligt in het samenbrengen van ieders belangen: die van de patiënt voorop, maar ook de belangen van zorgaanbieders en zorgverzekeraars.

De volgende thema’s kwamen aan de orde.

• De ontwikkelingen met betrekking tot informatie uitwisseling tussen arts en patiënt en de rol die beide daarin spelen.
  Het gebruik van informatie en de uitwisseling daarvan wordt voor zowel de patient als de arts gestimuleerd. Het doel daarvan is dat informatie kennis wordt. Ter stimulering worden financiële prikkels ingezet. Zoals bijvoorbeeld het systeem van medencentive (www.medencentive.com): de dokter krijgt pas betaald als blijkt dat de patient de informatie heeft begrepen. De patient krijgt zijn eigen bijdrage terug als blijkt dat de dokter de informatie die voor de patiënt relevant is, heeft verteld. Een en ander wordt via digitale testen en digitale goedkeuring georganiseerd. Dokter en patient worden op deze manier ‘gedwongen’ tot samenwerking. Artsen kunnen onmogelijk alle nieuwe ontwikkelingen bijhouden. Er worden daarom wikipedia’s voor artsen ontwikkeld en beslismodellen waar arts en patiënt in kunnen participeren. Verder moeten artsen gestimuleerd worden veel meer gebruik te maken van de mogelijkheden die er zijn zoals RSSreader voor het bijhouden van literatuur.
  
• Rol van de overheid bij de stimulering van innovaties
  Het Amerikaans Congres heeft onder andere 19 miljoen dollar beschikbaar gesteld voor het stimuleren van IT innovaties in de zorg. Dat lijkt niet veel. Het is dan ook niet bedoeld om individuele innovaties te financieren maar om partijen ( automatiseerders, zorgaanbieders, zorgvragers, wetenschap en verzekeraars) te faciliteren in het gezamenlijk ontwikkelen van innovaties die leiden tot transformatie van het zorgsysteem (www.ahrq.gov). Partijen dragen allemaal financieel bij. Op deze manier wordt kennis optimaal benut en is het draagvlak groot voor het uitrollen van nieuwe ontwikkelingen. De mogelijkheden voor meer publiek-private samenwerking worden hiermee beter benut.
  
• Toename van digitale zorg zal leiden tot andere zorgvormen. Zo is een eerstelijns gezondheidscentrum in New York volledig papierloos (www.hellohealth.com). De patient kan via het internet kiezen voor een e-mail consult, een videoconsult, een chatsessie, een telefonisch of een fysiek consult. Het tarief van het consult is afhankelijk van het type consult. Alle informatie is digitaal opvraagbaar en wordt digitaal tussen hulpverleners en patient gedeeld en uitgewisseld. De arts neemt contact op met de patient. Verder zijn er communities waar zowel artsen als patiënten aan deelnemen.
  
• Health 2.0 heeft pas echt een kans als er op andere terreinen hervormingen plaatsvinden. Er moeten eerst de volgende vragen beantwoord worden zoals:
  Wat voor type dokter verwachten we als maatschappij?
  Hoe wordt vertrouwen tussen partijen in de zorg opgebouwd?
  Wie is waarvoor verantwoordelijk in de zorg: de dokter kan ook niet alles van de patiënt weten, dus wat is de verantwoordelijkheid van de patiënt?
  Een organisatie die vanuit dit principe is gaan werken is Kaiser Permanente (www.kaiserpermanente.org).
  
• Artsen krijgen een opleiding om zorg te leveren in een digitale wereld. Hiervoor worden medisch studenten ingezet bij een digitale vragenservice: patiënten kunnen gratis medisch vragen stellen. Medische studenten beantwoorden deze: dat gebeurt zeer gedetailleerd en met bronvermelding zodat beantwoording verantwoord is. Een bijkomend voordeel is dat studenten het heel normaal vinden iets niet te weten en dus niet schromen het na te vragen en er later op terug te komen. Het leidt tot een andere houding van de toekomstige dokter. 
  
• Er zijn verschillende businessmodellen mogelijk om digitale services te financieren zolang maar transparant is wie bijdraagt: zorgvragers zijn best bereid te betalen voor een service; verzekeraars kunnen applicaties aankopen en aanbieden aan hun klanten; zorgaanbieders kunnen het zien als services naar hun klanten en zelfs commerciële bedrijven kunnen via advertenties bijdragen.
   
• Tot slot werd duidelijk dat meer en meer moet de vraag worden gesteld hoe de patiënt denkt gemak te hebben van health 2.0. Alleen als dat duidelijk is kan health 2.0 hervormingen in de zorg tot stand brengen.

Het congres werd afgesloten met de conclusie dat digitalisering van de zorg niet hoeft te leiden tot onpersoonlijke zorg, maar dat juist netwerken via internet sociale interactie stimuleren.
Ten behoeve van de adviesvoorbereiding van Health 2.0 kan het volgende worden geconcludeerd. De vraag of health 2.0 impact heeft op de zorgconsument en de zorgaanbieder kan bevestigend worden beantwoord. De impact is het grootst als zowel aanbiedersgerichte informatie als ervaringsgerichte informatie gezamenlijk worden benut in het ziekteproces. Het versterkt de verantwoordelijkheid van de zorgconsument voor het handelen met zijn eigen ziekte. Voor de zorgaanbieder betekent het een verandering in organisatiestructuur en werkwijze. Daarnaast helpt het de hulpverlener efficiënt de juiste informatie te verzamelen en te verwerken. Dit verbetert de kwaliteit van de zorg.
De onderlinge verhoudingen krijgen meer de vorm van een partnership tussen hulpverlener en patiënt. De patiënt heeft meer eigen regie over de keuzen die hij kan maken rond zijn zorg en de hulpverlener wordt meer een ter zake kundig adviseur.
Om de positieve mogelijkheden van Health 2.0 optimaal te benutten is het noodzakelijk stimulerende maatregelen te nemen. Alle actoren in de zorg moeten hun eigen belang bij deze ontwikkelingen ervaren omdat alleen bij samenwerking en een gezamelijke aanpak health 2.0 een kans van slagen heeft. Zorgverzekeraars kunnen deze ontwikkelingen via hun zorginkoopbeleid sturen.
De overheid heeft een stimulerende rol. Het subsidiebeleid ten aanzien van nieuwe innovaties moet meer gericht worden op investeren in brede samenwerkingsverbanden en de mogelijkheden tot publiek-private samenwerking in de zorg. Daarnaast is het noodzakelijk heldere regels op te stellen rond privacy en aansprakelijkheid van gegevens die via health 2.0 ter beschikking komen.

Anke Rijkschroeff
Zie voor verdere informatie over dit congres:
www.health2con.com/agenda.htm
www.healthwise.org/news_events.aspx