Uitgebrachte adviezen - persbericht

Publieke Gezondheid

Overheid zet gezondheid te vaak buiten spel bij grote beslissingen

Den Haag – 28 november 2006

14 tot 17% van onze kinderen is te dik, heupfracturen kosten de samenleving jaarlijks meer dan 600 miljoen euro en psychische problemen op de werkvloer veroorzaken jaarlijks tenminste 4 miljard euro kosten. Eerder dit jaar publiceerde de RVZ alarmerende berichten over dreigende arbeidstekorten in de zorg om de groeidende zorgvraag op te vangen. Daar werd preventie als een belangrijk middel genoemd om dit probleem te lijf te gaan. De RVZ geeft wederom een krachtig signaal af op dit gebied: willen wij onze gezondheid behouden, onze arbeidsproductiviteit op peil houden en geen onnodige kosten in zorg maken moeten gezondheid en preventie hoger op ieders agenda komen. Om dat te bereiken stelt de Raad een nieuwe strategie voor. Die wordt vandaag in praktijk gebracht voor een ander groot en actueel probleem: alcoholgebruik bij jongeren.

In deze bijeenkomst hebben jongeren, leraren, ouders, de horeca, de locale sportverenigingen, de producenten, de gemeente, de politie, de GGD, de locale politiek, beleidsmakers en kennisinsituten met elkaar gekeken wat ieder vanuit zijn eigen positie aan het probleem te kunnen doen. Dat leverde een aantal pragmatische oplossingen op. Zoals de RVZ in zijn advies ook beschrijft bleek er veel te winnen op het gebied van (draagvlak voor) gezondheid door belangen slimmer te verbinden.

Want dat is nodig! Brede betrokkenheid bij gezondheid en preventie om een aantal grote gezondheidsbedreigingen het hoofd te bieden. Het is echter in de afgelopen jaren niet makkelijk gebleken om gezondheid bij de politiek en in de samenleving op ieders agenda te krijgen. Daarom stelt de RVZ dat een andere aanpak vereist is. Als het aan de Raad ligt moet het nieuwe kabinet om te beginnen elke belangrijke beslissing mede beoordelen op de effecten op gezondheid en zal VWS een andere strategie moeten volgen.

De afgelopen jaren is gezondheid namelijk uitsluitend het probleem van VWS geweest en heeft dit departement veel te veel vanuit zijn eigen sector geopereerd. Er is niet goed nagedacht hoe de andere partijen, die absoluut noodzakelijk zijn voor de aanpak van een probleem, over gehaald konden worden om daar aan mee te werken. Deze partijen hebben vaak weinig te maken met gezondheid en hebben andere belangen. Zij komen elkaar in het dagelijks leven niet vanzelf tegen om over gezondheid te spreken. Dat gegeven vereist dat VWS nieuwe structuren voor samenwerking opzet en belangen slimmer verbindt en probeert te beinvloeden.

Slimmer verbinden geldt op landelijk niveau: Zo is de boodschap dat investeren in gezondheid de arbeidsproductive leeftijd met 8 mnd tot een jaar kan verlengen aantrekkelijk voor EZ en SzW. Dat met preventie van psyschische problemen veel kosten bespaard kunnen worden is een interessant vooruitzicht voor werkgevers. Dan is de discussie over preventie gestart en kan vervolgens gekeken worden naar de manier waarop dit moet gebeuren. Het vraagt nieuwe structuren en samenwerkingsverbanden tussen partijen die elkaar vaak niet kennen. Het convenant overgewicht is een goed voorbeeld van een eerste poging tot zo’n structuur.

Slimmer verbinden van belangen geldt net zo goed op locaal niveau en als het gaat om de indivuele burger. Met een verwijtende vinger wijzen naar overbelaste alleenstaande ouders dat hun kind te dik is werkt zelden. Hen laten ervaren dat hun kinderen rustiger en gezeglijker zijn als ze sporten is veel effectiever. Daar ligt hun, korte termijn, belang. Ook op dit niuveau zijn niveau samenwerkingsverbanden nodig. Overgewicht bij kinderen is niet alleen iets voor de spreekkamer van de dokter, het is een zaak van de ouders, de gymleraar, de sportclub, de locale horeca en de wethouder ruimtelijke ordening die voor veilige fietspaden moet zorgen. Die partijen moeten in een wijk, in een stad met elkaar zoeken naar ieders bijdrage. Breng die partijen bij elkaar en investeer als locale overheid in die samenwerking. Kijk wat zij te winnen hebben bij investeren in gezondheid. Het blijkt dat zelfs de locale snackbar graag een goed imago wil hebben en bereid is om te onderhandelen over gezonder frituren en betere kwaliteit van producten. Zoek die synergie op. Dat is de boodschap van de RVZ.

Als laatste stelt dat de Raad dat meten weten is en dat voortgang motiveert. Daarom pleit de RVZ voor een locale gezondheidsmetingen door het RIVM, goede kosteneffectiviteitsanalyses en gewogen investeringsbeslissingen. Immers wij investeren nu veel geld in diabetes bestrijding en slecht een fractie daarvan in de preventie van overgwicht; één van de belangrijkste risicofactoren voor diabetes.